Poezija i breme stvaranja: Kritičko preispitivanje toposa zazidane žene kroz rodno usmerene perspektive

Apstrakt

Cilj ovog rada jeste da predstavi reinterpretaciju toposa zazidane žene u savremenoj  poeziji, na osnovu dve pesme: „Gojkovica“ Desanke Maksimović (1898–1993) i „Očaj“ Vitomira Vito Nikolića (1934–1994). Oba pesnička teksta analiziraju se u referenci na epsku pesmu „Zidanje Skadra“. Tumačenje narodne balade u kontekstu rodnih odnosa, kako ga predlaže Alan Dandes u svojoj monografiji The Walled-Up Wife (Dundes, 1996), predstavlja ključnu referentnu tačku za uvođenje i muške i ženske perspektive u analizu tih poetskih dela. U  radu se tvrdi da ključne intervencije u odnosu na primarni izvor obuhvataju centriranje lirskog subjekta – sa naglaskom na individualna osećanja i egzistencijalne borbe – kao i prioritizaciju ženskog lika Gojkovice, uz marginalizaciju drugih likova. Zaključuje se da ovaj folklorni motiv, iako često smatran marginalnim ili perifernim, ostaje plodno sredstvo za izražavanje dilema savremenog ljudskog iskustva, posebno onih koje proživljava pesnik stvaralac. Pored toga, on i dalje igra značajnu ulogu u oblikovanju lokalnih kulturnih identiteta.