Egzistencijalno i poetičko značenje žene u novelama Roberta Muzila

Apstrakt

U tekstu se istražuje uloga ženskih likova kao medijatora individualnog i egzistencijalnog razvoja muških protagonista u novelama Roberta Muzila. Kroz analizu novela „Griđa“ i „Portugalka“ ukazuje se na način na koji ženski likovi – čak i kada ostaju nepriznati i neprepoznati – figuriraju kao ključni faktori u otkrivanju značenja i smislova unutar muške egzistencije: kroz njih junaci dobijaju poziv za unutrašnji rast, ali se kroz njih oglašava i transcendentno. Griđa je Homova posrednica ka smrti, ali i ljubavnica u vremenu u kome stupa u dodir sa arhetipom senke, dok Portugalka igra ključnu ulogu u procesu individuacije fon Ketena, gde presudna uloga pripada razvoju i integrisanju njegove ženske strane. Tumačeći „Portugalku“ kao alegoriju psihološkog razvoja, u kojem arhetipovi poput anime, animusa i senke igraju ključnu ulogu, i fantastični motiv tumačimo u istom ključu: antropomorfizovanu i deifikovanu mačku razumemo kao čudesan priliv ženskog principa, koji inicira duboke promene u svim likovima i rešava ljubavni trougao. Oslanjanjem na analitičku psihologiju K. G. Junga, Muzilovu poetiku i mogućnosti alegorijskog tumačenja, osvetljavamo egzistencijalnu i poetičku ulogu žene: ispostavlja se da su bitno različiti stvarno mesto žene u životu junaka i mesto koje je junak smatrao da joj pripada. Muzil u ove novele utkiva arhetipski sadržaj, na čemu dobrim delom počiva njihova tajanstvena priroda, ali i ključna uloga koju Griđa i Portugalka zadobijaju u životima junaka.